Inicijativa za osnivanje Gradskog arhiva Beograda ponikla je još krajem tridesetih godina XX veka, a povod za nastanak ove institucije bio je, pre svega, da se zaštiti i sačuva izuzetno značajna građa Zemunskog magistrata, nastala još u XVIII veku.
Nakon Drugog svetskog rata sudbina arhivske građe pratila je stanje u zemlji, arhive su bile u haotičnom stanju, a usled neznanja arhivska dokumenta korišćena su za grejanje ili preradu. U cilju zaštite kulturnih dobara donose se prvi propisi o zaštiti zgrada od istorijskog i umetničkog značaja, javnih spomenika, bista, slika, biblioteka i arhiva, koji se stavljaju pod zaštitu države i osnivaju se prva arhivska središta u gradovima po Srbiji. Građa Zemunske istorijske arhive vraćena je u prostorije Biblioteke i muzeja Opštine grada Beograda, ali u rasutom i potpuno nesređenom stanju.
Na predlog Prosvetnog odeljenja Izvršnog odbora Narodnog odbora grada Beograda, na sednici 26. septembra 1945. godine doneta je odluka da se osnuje samostalna ustanova „Gradski arhiv”, sa zadatkom da prikuplja originalne dokumente društvene i privatne zaostavštine čiji je rad vezan za razvoj Beograda i Zemuna. Od osnivanja Arhiv je bio u sastavu Gradske biblioteke, da bi se 1947. godine odvojio i nastavio da deluje kao samostalna ustanova, sa posebnim budžetom. Od 1954. godine nalazio se u zgradi bivše klasne lutrije (ugao Vasine i Zmaj Jovine ulice). Sadašnji naziv Arhiv je dobio Odlukom Gradskog veća i Izvršnog odbora grada Beograda 1958. godine.
Istorijski arhiv Beograda predstavlja ustanovu kulture od posebnog društvenog značaja koja u okviru svoje delatnosti vrši zaštitu arhivske građe kod stvaralaca i imalaca, zatim preuzimanje, sređivanje, obradu, korišćenje i publikovanje arhivske građe. Nadležnost Arhiva obuhvata područje Skupštine grada Beograda sa gradskim i prigradskim opštinama.
Nakon Drugog svetskog rata sudbina arhivske građe pratila je stanje u zemlji, arhive su bile u haotičnom stanju, a usled neznanja arhivska dokumenta korišćena su za grejanje ili preradu. U cilju zaštite kulturnih dobara donose se prvi propisi o zaštiti zgrada od istorijskog i umetničkog značaja, javnih spomenika, bista, slika, biblioteka i arhiva, koji se stavljaju pod zaštitu države i osnivaju se prva arhivska središta u gradovima po Srbiji. Građa Zemunske istorijske arhive vraćena je u prostorije Biblioteke i muzeja Opštine grada Beograda, ali u rasutom i potpuno nesređenom stanju.
Na predlog Prosvetnog odeljenja Izvršnog odbora Narodnog odbora grada Beograda, na sednici 26. septembra 1945. godine doneta je odluka da se osnuje samostalna ustanova „Gradski arhiv”, sa zadatkom da prikuplja originalne dokumente društvene i privatne zaostavštine čiji je rad vezan za razvoj Beograda i Zemuna. Od osnivanja Arhiv je bio u sastavu Gradske biblioteke, da bi se 1947. godine odvojio i nastavio da deluje kao samostalna ustanova, sa posebnim budžetom. Od 1954. godine nalazio se u zgradi bivše klasne lutrije (ugao Vasine i Zmaj Jovine ulice). Sadašnji naziv Arhiv je dobio Odlukom Gradskog veća i Izvršnog odbora grada Beograda 1958. godine.
Istorijski arhiv Beograda predstavlja ustanovu kulture od posebnog društvenog značaja koja u okviru svoje delatnosti vrši zaštitu arhivske građe kod stvaralaca i imalaca, zatim preuzimanje, sređivanje, obradu, korišćenje i publikovanje arhivske građe. Nadležnost Arhiva obuhvata područje Skupštine grada Beograda sa gradskim i prigradskim opštinama.
Oblikovana u duhu Korbizijeovih načela, nova zgrada je građena u periodu od 1969. do 1972. godine, a svečano otvorena 15. oktobra 1973. godine. (detaljnije)
Svoju primarnu funkciju – očuvanje kulturnih dobara – Arhiv obavlja različitim vidovima zaštite arhivske građe. Počev od prethodne zaštite kulturnog dobra u nastanku, preventivnim merama, do operativnih tehnika konzervacije i restauracije.
Od osnivanja Tehničke službe u Arhivu 1955. godine i formiranja knjigovezačke radionice iste godine, u samoj ustanovi radi se na prepovezivanju starih knjiga, ali i koričenju, izradi arhivskih kutija, futrola, mapa i sličnih proizvoda, za potrebe smeštaja i zaštite arhivske građe.
Povodom osamdeset godina od osnivanja Istorijskog arhiva Beograda dajemo mogućnost besplatnog preuzimanja publikacije Arhiv kao čuvar starih zanata, autora Bojana Koceva (Istorijski arhiv Beograda, 2023). Knjiga predstavlja svojevrsni pokušaj da se jedan specifičan zanat, koji polako odumire, otrgne od zaborava i da se širokoj publici prikaže njegov značaj, specifičnost i lepota.
Povodom osamdeset godina od osnivanja Istorijskog arhiva Beograda dajemo mogućnost besplatnog preuzimanja publikacije Arhiv kao čuvar starih zanata, autora Bojana Koceva (Istorijski arhiv Beograda, 2023). Knjiga predstavlja svojevrsni pokušaj da se jedan specifičan zanat, koji polako odumire, otrgne od zaborava i da se širokoj publici prikaže njegov značaj, specifičnost i lepota.
| Публикација Архив као чувар старих заната |  |